Artykuły

Czosnek, ten elegant wśród elegantów, jest pięknie „ubrany” – ma ząbki, a każdy opakowany jest w osobny „papierek”. Skąd taka rozrzutność? Może natura sama zadbała o to, żeby łatwiej go było dawkować. Dla wielu smakoszy czosnek jest najważniejszą przyprawą, podstawą kuchni – jednym z ulubionych składników dań. Nic dziwnego, że towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Wiadomo, że w Środkowej Azji znany był już od czasów przedhistorycznych. 4500 lat p.n.e. starożytni Egipcjanie wielbili go do tego stopnia, że stanowił on jeden z ich głównych składników pożywienia. Zresztą nie tylko oni doceniali właściwości czosnku. Uprawiali go także Arabowie, Rzymianie, Asyryjczycy, Grecy, no i oczywiście Hebrajczycy. Miał tak dużą wartość, że był używany nie tylko jako afrodyzjak, ale również jako pieniądz. Na całym świecie doceniano jego właściwości tonizujące i odmładzające, a także postrzegano go jako cudowny, wszechstronny środek leczniczy.

Mimo, ze czosnek jest stosunkowo kaloryczny (100g /146 kcal), to jednak warto go systematycznie spożywać. Zawiera ponad 200 różnych substancji biologicznie aktywnych. Jest nie tylko doskonałym źródłem witamin (szczególnie witaminy C, B, zwłaszcza B1), składników mineralnych oraz związków cukru, ale także wykazuje niezwykłe właściwości lecznicze. Wyróżnia go duża zawartość potasu (400 mg/100g), żelaza (1,7 mg/100g), magnezu (25 mg/100g) i fosforu (153mg/100g). Zawiera wapń, siarkę, german, jod i cynk. Około 60% główki czosnku stanowi woda, 32% węglowodany, a nieco ponad 6% – białka. Czosnek ma działanie bardzo wszechstronne, które udokumentowano licznymi badaniami naukowymi. Dzięki zawartości allicyny i trójsiarczku dwuallilu ma wyjątkowo silne działanie bakteriobójcze, bakteriostatyczne i antygrzybiczne. Siarkowe związki lotne zawarte w czosnku wykazuje olbrzymią skuteczność w leczeniu przeziębień i infekcji układu oddechowego. Często mówi się o nim, że jest naturalnym antybiotykiem. Zresztą zawarte w czosnku fitoncydy działają wielokrotnie silniej od penicyliny.

Skutecznie niszczy pasożyty jelitowe. Jak pisał już w I w.n.e. Dioskurides, „wypędza tasiemca”. Z dużym skutkiem stosuje się go w nieżycie jelit, wzdęciach, biegunce, a także w stanach po leczeniu czerwonki bakteryjnej i czerwonki pełzakowej. Zwiększa wydzielanie soków trawiennych, wzmaga przyswajanie składników pokarmowych, pobudza wytwarzanie żółci, ułatwia jej przepływ i hamuje nadmierną fermentację. Zmniejsza skurcze i stan zapalny dróg oddechowych, pobudza wydzielanie śluzu, ułatwia odkrztuszanie i łagodzi uczucie duszności. Jest także bardzo skuteczny w zapaleniach gardła, dziąseł, migdałków i anginie. Liczne badania naukowe potwierdzają jego korzystny wpływ na serce i układ krążenia poprzez obniżanie ciśnienia krwi. Dlatego spożywanie 2-3 ząbków czosnku dziennie zmniejsza ryzyko zawałów. Wzmaga produkcję insuliny wytwarzanej przez trzustkę, ma działanie przeciwmiażdżycowe – obniża poziom cholesterolu i kwasów tłuszczowych. Zmniejsza ból, stany zapalne, obrzęki stawów i mięśni. Coraz częściej pojawiają się informacje na temat jego zdolności do opóźniania starzenia i przeciwdziałania nowotworom, ponieważ dzięki właściwościom wirusobójczym, zwiększa ogólną odporność organizmu.

Warto podkreślić, że największe właściwości lecznicze ma świeży czosnek. Aby zwiększyć dobroczynne działanie, należy go zgnieść i odstawić na 10 minut przed zjedzeniem lub krótkim, kilkuminutowym gotowaniem. Cenna allicyna wytwarza się właśnie w czasie krojenia lub miażdżenia czosnku. Jego właściwości lecznicze najwyższe są jesienią, a ponieważ ta pora już za pasem warto pamiętać, że czosnek jest doskonałym naturalnym i skutecznym środkiem na jesienno - zimowe przypadłości. I choć niektórzy jego wielbiciele stosują go przez cały rok, to jednak nie należy z nim przesadzać. Jak ze wszystkim – najlepiej zachować umiar, ponieważ nadmierne spożywanie czosnku może wywierać niekorzystny wpływ na mięsień wątroby. U niektórych osób może także wywoływać reakcje alergiczne i problemy z układem pokarmowym. Nie jest wskazany przy niskim ciśnieniu, w ostrym nieżycie żołądka i jelit, a także dla karmiących matek.

Ktoś kiedyś powiedział, że czosnek jest alegorią rodziny. Każdy ząbek to jeden członek rodziny, zapakowany w swój "papierek" – ciało i duszę – a pojedyncze cząstki razem tworzą całość. Dlatego warto, żeby gościł w każdym domu, nie tylko w celach smakowych czy leczniczych, ale także symbolicznie – żeby jednoczył całą rodzinę. Szczególnie teraz, kiedy idzie jesień stosuj czosnek i bądź zdrów!

Sos czosnkowy

Na 250 ml – 30-40% majonezu, reszta śmietana 12-18%, pieprz i odrobina soli do smaku, koperek, zioła prowansalskie i kilka (3-5) drobniutko pokrojonych ząbków czosnku. Następnie należy odstawić na parę godzin, żeby nabrał idealnego smaku i aromatu. Pychota!

Masło czosnkowe

6 ząbków czosnku, filiżanka gotowanej wody, 1/2 filiżanki miękkiego masła, 2 łyżeczki świeżej, drobno pokrojonej pietruszki, sól i pieprz do smaku. Ząbki czosnku wrzucić do gotującej wody i gotować przez 5 minut. Następnie czosnek należy odcedzić i utrzeć na gładką masę, dodając sól i pieprz. Dodać miękkie masło, dodać pietruszkę i wymieszać. Wstawić do lodówki. Podawać do pieczywa, pieczonych lub gotowanych ziemniaków w mundurkach.

Diana Dziworska